Fotogrametrik harita üretimi; hava veya uzaydan çekilen fotoğrafların matematiksel ve geometrik işlemlerden geçirilerek, yeryüzünün bilgisayar ortamında hassas bir şekilde 3 boyutlu olarak modellenmesi ve vektörel haritalara dönüştürülmesi sürecidir. Bu süreç, yüksek doğruluk gerektiren ve titizlikle yürütülen bir dizi mühendislik aşamasından oluşur.
İşte bir projenin başlangıcından nihai haritanın elde edilmesine kadar geçen tüm aşamalar:
1. Proje Planlaması Her harita üretim süreci detaylı bir planlama ile başlar. Üretilecek haritanın kullanım amacı, kapsayacağı alanın sınırları, harita ölçeği ve uyulması gereken teknik özellikler (yönetmelikler ve spesifikasyonlar) bu aşamada saptanır. Geniş proje alanları, veri toplama ve işleme kolaylığı açısından birbirine paralel “bloklara” ve “kolonlara” (uçuş şeritlerine) ayrılır.
2. Uçuş Planlaması ve Yer Kontrol Noktalarının (YKN) Tesisi Hava fotoğraflarının istenen kalitede ve örtüşme oranında çekilebilmesi için detaylı bir uçuş planı hazırlanır. Uçuş yüksekliği, uçuş yönü, kameraların odak uzaklığı ve fotoğrafların arazide ne kadarlık bir alanı kapsayacağı hesaplanır. Arazinin üç boyutlu modelini (stereo model) kurabilmek için fotoğrafların birbiri üzerine bindirilerek çekilmesi şarttır. Bu nedenle uçuş planında boyuna bindirme (genellikle %60) ve enine bindirme (genellikle %20-%30) oranları belirlenir. Eş zamanlı olarak sahaya inilir ve arazide haritanın coğrafi konumunu ve doğruluğunu belirleyecek olan Yer Kontrol Noktaları (YKN) seçilir, tesis edilir, arazide işaretlenir ve GPS/Total Station gibi aletlerle koordinatları ölçülür.
3. Fotoğraf Çekimi (Uçuş Aşaması) Hazırlanan uçuş planı uçaktaki yönetim sistemlerine yüklenir. Uçak, planlanan uçuş çizgileri (kolonlar) üzerinde hareket ederken, belirlenen aralıklarla ve bindirme oranlarıyla fotoğrafların alımını gerçekleştirir. Bu işlem sırasında kameraların eğiklikleri ve uçağın hareketinden kaynaklanan görüntü yürümesi (FMC) gibi hataları en aza indirecek özel donanımlar kullanılır.
4. Yöneltme İşlemleri ve Fotogrametrik Nirengi (FN) Elde edilen hava fotoğraflarının bir haritaya dönüşebilmesi için bilgisayar ortamında araziyle ilişkilendirilmesi gerekir.
- İç Yöneltme: Fotoğrafın çekildiği andaki kamera iç geometrisinin (odak uzaklığı, mercek distorsiyonu vb.) bilgisayar ortamında yeniden oluşturulmasıdır.
- Dış Yöneltme ve Fotogrametrik Nirengi: Tüm arazinin her köşesinde nokta ölçmek yerine, sadece belirli yerlerde ölçülen YKN’ler kullanılarak, bütün fotoğrafların dış yöneltme elemanları (X, Y, Z koordinatları ve dönüklük açıları) matematiksel dengeleme işlemleriyle hesaplanır. Bu adıma Fotogrametrik Nirengi adı verilir ve fotoğrafların arazideki gerçek konum ve duruşlarına oturtulmasını sağlar.
5. 3B Model Üretimi ve Stereo Sayısallaştırma Yöneltme işlemleri tamamlandıktan sonra, birbiri üzerine binen (bindirmeli) fotoğraflar kullanılarak bilgisayarda 3 boyutlu “stereo modeller” oluşturulur.
- Sayısal Arazi Modeli (SAM) ve Ortofoto Üretimi: Bu modeller üzerinden arazinin yükseklik verilerini içeren SAM üretilir. Yükseklik farklılıklarından kaynaklanan ötelemeler giderilerek, arazinin tam tepeden göründüğü ölçekli, fotoğrafik haritalar olan “Ortofoto”lar üretilir.
- Stereo Sayısallaştırma (Çizim): Operatörler, özel donanımlar yardımıyla araziyi ekranda 3 boyutlu (derinlikli) olarak görür. Bu 3B model üzerinden binaları, yolları, nehirleri, tarla sınırlarını ve eşyükselti eğrilerini nokta, çizgi ve poligon (alan) formatında çizerek sayısallaştırır.
6. Sonuç Ürün Eldesi (Bütünleme ve Paftalama) Çizimi biten vektörel veriler ve üretilen modeller üzerinde kalite kontrolleri yapılır, eksikler giderilir (bütünleme). Çizilen veriler birleştirilerek hatalarından arındırılır. Son aşamada ise veriler, kullanıcıların ihtiyacına göre belirli boyutlardaki basılı harita sayfalarına (pafta) veya doğrudan Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) veri tabanlarına dönüştürülerek nihai sonuç ürün olarak teslim edilir.
Bir Cevap Yazın